Nowe technologie oczami nastolatków: Od śmiałych pomysłów po naukę krytycznego myślenia

Gdy dyskutujemy o obecności młodego pokolenia w sieci, ciężar rozmowy często przesuwa się w stronę zagrożeń, zakazów i ochrony przed szkodliwymi treściami. Współczesne bezpieczeństwo cyfrowe sięga jednak znacznie dalej. Jego kluczowym elementem staje się budowanie odporności cyfrowej: rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia oraz sprawnej weryfikacji informacji.

Zaznaczają to sami nastolatkowie, a ich podejście przedstawia “The Future Report” – badanie przeprowadzone przez Google we współpracy z agencją Livity wśród ponad siedmiu tysięcy nastolatków z różnych krajów Europy, w tym z Polski. Z raportu wyłania się obraz pokolenia, które nie planuje biernie przyglądać się cyfrowej rewolucji. Młodzi ludzie dążą do zrozumienia jej mechanizmów i chcą wiedzieć, jak świadomie zarządzać nowymi technologiami.

AI do zadań specjalnych

Ponad dwie trzecie uczestników badania korzysta z narzędzi AI co najmniej kilka razy w tygodniu, a 21% robi to codziennie. Jednocześnie wsparcie sztucznej inteligencji nie jest dla nich jedynie sposobem na szybsze odrabianie lekcji czy wyborem drogi na skróty.

• Aż 82% respondentów korzystających z AI deklaruje, że technologia napędza ich kreatywność i pomaga rozwijać nowe pomysły.
• Z kolei 41% nastolatków w Polsce wskazuje, że dzięki niej odkrywa nowe zainteresowania i zdobywa unikalne umiejętności.

Perspektywa młodego pokolenia sięga jednak znacznie dalej niż własne obowiązki czy rozrywka. Młodzież ma dojrzałą wizję tego, jak technologia może służyć całemu społeczeństwu. AI w ich ocenie stanowi największą wartość wtedy, gdy pomaga rozwiązywać realne problemy. Zapytani o pomysły na lepszą przyszłość, wskazali konkretne obszary, w których technologia może zmienić świat na lepsze: od szybszej diagnostyki i urządzeń monitorujących stan zdrowia, poprzez wsparcie grup marginalizowanych i osób z niepełnosprawnościami, aż po impuls do rozwoju innowacji i przełomów naukowych.

Jednocześnie nie oznacza to bezkrytycznego entuzjazmu. Respondenci podkreślają, że rozwój sztucznej inteligencji powinien iść w parze z odpowiedzialnością. Oczekują rozwiązań, które będą wspierać ludzi, a nie ich zastępować.

Fakty pod lupą

Nastolatki chętnie wykorzystują technologię, ale nie chcą być jej bezrefleksyjnymi konsumentami. Otwarcie mówią o potrzebie weryfikacji uzyskiwanych wyników. Ich deklaracje znajdują bezpośrednie odzwierciedlenie w codziennych nawykach:

• 49% (blisko połowa) sprawdza uzyskane odpowiedzi w innych źródłach,
• 37% weryfikuje wiarygodność autorów oraz stron internetowych,
• 29% zwraca uwagę na potencjalną stronniczość analizowanych treści,
• 22% konsultuje uzyskane informacje z nauczycielami, rodzicami lub zaufanymi dorosłymi.

Jedynie 12% badanych ufa otrzymanym danym bezkrytycznie. Wyniki te jasno pokazują, że rosnące zainteresowanie sztuczną inteligencją idzie w parze z chęcią głębszego zrozumienia jej działania. Nastolatki chcą korzystać z technologii świadomie, znając zarówno jej ogromne możliwości, jak i ograniczenia.

Edukacja, która nadąża za technologią

Właśnie w tym miejscu ambitna wizja młodego pokolenia spotyka się z rolą dorosłych. Aby móc w pełni korzystać z potencjału nowych technologii, młodzi ludzie potrzebują wiedzy, możliwości praktycznego eksperymentowania oraz bezpiecznej przestrzeni do zadawania pytań.

Na tę potrzebę odpowiada program Experience AI, realizowany w Polsce przez Fundację OFF school. Inicjatywa ma na celu przygotowanie kadry pedagogicznej do prowadzenia lekcji na temat sztucznej inteligencji. Wyposaża nauczycieli w wiedzę, praktyczne umiejętności oraz materiały dydaktyczne i scenariusze zajęć, które można od razu wykorzystać w szkole. Experience AI stawia na rozwój kompetencji cyfrowych oraz kreatywności, zachęcając do eksperymentowania z narzędziami AI w kontekście edukacyjnym i społecznym.

Uczestnicy programu poznają podstawy sztucznej inteligencji oraz uczenia maszynowego, a także dowiadują się, jak stosować je na różnych przedmiotach szkolnych. Projekt funkcjonuje w formule interdyscyplinarnej, wskazując sposoby na tworzenie bardziej angażujących lekcji. Jego celem jest przygotowanie młodego pokolenia do świadomego korzystania z AI, rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia, odpowiedzialna ocena informacji oraz zrozumienie wpływu technologii na otaczający świat.

W ramach programu w Polsce przeszkolono już ponad 700 nauczycieli, co przełożyło się na przeprowadzenie lekcji dla ponad 75 tysięcy uczniów. W opinii samych pedagogów Experience AI to jeden z najlepiej przygotowanych programów edukacyjnych poświęconych AI. Jest ceniony za praktyczną bazę scenariuszy oraz szkolenia stacjonarne, świetnie osadzone w realiach współczesnej szkoły.

Umiejętności przyszłości

Nawet najlepsze narzędzia nie zastąpią jednak mądrego przewodnika. Aby młodzi ludzie mogli bezpiecznie rozwijać te umiejętności, potrzebują przygotowanych i pewnych swojej wiedzy nauczycieli. To właśnie poprzez dostarczanie pedagogom praktycznych materiałów, wiedzy i stacjonarnych szkoleń budujemy nowoczesny ekosystem edukacyjny. Kiedy dajemy nauczycielom wsparcie, a nastolatków traktujemy po partnersku, tworzymy warunki, w których młode pokolenie ma szansę rozwinąć skrzydła i w przyszłości zrealizować swoją wizję wykorzystania technologii do rozwiązywania globalnych wyzwań.